Η φροντίδα και η προστασία των παιδιών είναι ο ακρογωνιαίος λίθος μιας υγιούς κοινωνίας και ενός κράτους το οποίο, μέσα από συνιστώσες και κοινωνικές πολιτικές, πρέπει να διασφαλίζει το δικαίωμα κάθε παιδιού να μεγαλώνει σε ένα ασφαλές περιβάλλον και να έχει ένα αξιοπρεπές μέλλον.

Οι ανάγκες και οι επενδύσεις σε έμψυχο και άψυχο υλικό στον τομέα της παιδικής προστασίας αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία είναι πλέον τεράστιες και διαρκώς αυξανόμενες, καθώς η κοινωνία μας συνεχώς αλλάζει με ταχύτητα και πολλές φορές με βιαιότητα και απαξίωση.

Σε όλο αυτό το περιβάλλον και στις δύσκολες ηθικά, οικονομικά, ενεργειακά και περιβαλλοντικά συνθήκες του σήμερα, η δημόσια χρηματοδότηση αποτελεί μια ανελαστική ανάγκη και έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που θα καθορίζουν τη βιωσιμότητα και την αναπτυξιακή πορεία ενός φορέα, ειδικά για όλους εμάς τους κοινωνικούς φορείς πρόνοιας που λειτουργούμε για την υποστήριξη του δημοσίου κοινωνικού συμφέροντος συμπληρωματικά και ίσως πολλές φορές αντί της κρατικής πρόνοιας.

Η δημόσια χρηματοδότηση μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη ενός φορέα. Δίνει τη δυνατότητα υλοποίησης νέων προγραμμάτων, επενδύσεων και βελτίωσης των υπηρεσιών. Έτσι, οι οργανισμοί μπορούν να εξελίσσονται, να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις και να διευρύνουν τη δράση τους προς όφελος της κοινωνίας.

Επιπλέον, η ύπαρξη δημόσιας στήριξης ενισχύει τον κοινωνικό ρόλο των φορέων. Πολλοί οργανισμοί καλούνται να εξυπηρετήσουν ευάλωτες ομάδες πληθυσμού ή να παρέχουν υπηρεσίες που δεν είναι οικονομικά βιώσιμες με ιδιωτικά κριτήρια. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κρατική χρηματοδότηση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχιση της λειτουργίας τους και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.

Μετά από 40 χρόνια εργασίας και παρουσίας μου στον τομέα της παιδικής πρόνοιας, δηλώνω με λύπη ότι η δημόσια χρηματοδότηση όσον αφορά την παιδική προστασία είναι ελλιπής και αποτελεί πρόκληση να πείσουμε το κράτος να συμβάλλει και να στηρίξει την παιδική προστασία, όπως συμβαίνει σε όλα τα ευρωπαϊκά και όχι μόνο κράτη, μέσω της αποϊδρυματοποίησης, της αναδοχής, της πρόληψης και της φιλοξενίας, και να αντιληφθεί ότι αυτό δεν είναι ανάγκη αλλά υποχρέωσή του.

Οι στρατηγικές συνεργασίες πρέπει να είναι ένα διαρκές ζητούμενο και σε αυτό το πλαίσιο η δημόσια χρηματοδότηση πρέπει να είναι ισορροπημένη και να μην δημιουργεί εξαρτήσεις μεγάλης κλίμακας, καθώς η δημοσιονομική αυτονομία και, κατ’ επέκταση, η δυνατότητα και ικανότητα ενός φορέα να καθορίζει τις πηγές των εσόδων και να καλύπτει τις ανάγκες του και από ίδιους πόρους αποτελεί βασικό πυλώνα αυτοτέλειας και ευελιξίας.

Αυτή η σύνθετη χρηματοδότηση αποτελεί και το υπόβαθρο και εφαλτήριο για τη λειτουργία της συνηγορίας και την ελαχιστοποίηση της επίδρασης από τον δημόσιο παράγοντα ως προς την καθαρότητα και δυναμική των θέσεων, δράσεων και παρεμβάσεων του κάθε φορέα ως προς τα θέματα που ασχολείται.

Αρχικά, σε ό,τι αφορά τη συνηγορία, η εξάρτηση από δημόσιους πόρους ενδέχεται να περιορίσει την ένταση ή την κριτική διάθεση ενός φορέα απέναντι σε κρατικές πολιτικές. Από την άλλη πλευρά, η θεσμική αναγνώριση που συνοδεύει τη χρηματοδότηση μπορεί να ενισχύσει τη φωνή του φορέα και να του προσδώσει μεγαλύτερη αξιοπιστία στον δημόσιο διάλογο.

Συχνά, τα διαθέσιμα προγράμματα χρηματοδότησης καθορίζουν τα πεδία δράσης, με αποτέλεσμα οι φορείς να προσαρμόζουν τις στρατηγικές τους ώστε να ανταποκρίνονται στα κριτήρια επιλεξιμότητας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει είτε σε ευθυγράμμιση με δημόσιες πολιτικές είτε σε περιορισμό της αυτονομίας τους στη διαμόρφωση ανεξάρτητων θέσεων. Η ισορροπία μεταξύ οικονομικής στήριξης και θεσμικής ανεξαρτησίας αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο για τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας των φορέων αυτών.

Τα Παιδικά Χωριά SOS είμαστε ένας φορέας που έχουμε σαν πρώτο κριτήριο να λειτουργούμε τη συνηγορία όχι σαν εργαλείο επίθεσης και αποδόμησης αλλά σαν μέσον προόδου, αφύπνισης και αύξησης του ωφέλιμου αποτελέσματος υπέρ των ευπαθών ομάδων της κοινωνίας μας και όχι των «κατεχόντων».

Πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό έχουμε πετύχει την ισορροπία μεταξύ συνεργασίας και ανεξαρτησίας και τη διατήρηση της αποστολής και των αξιών μας, παράλληλα με τη συμμόρφωση των προδιαγραφών και απαιτήσεων της νομοθεσίας που επιτέλους θεσπίστηκε από το κράτος και άρχισε να εφαρμόζεται. Διατηρούμε την αυτονομία μας στη διαμόρφωση και λειτουργία των θέσεων μας, όμως συνεπικουρούμε και ευθυγραμμιζόμαστε με δημόσιες πολιτικές όταν αυτές συμβάλλουν ουσιαστικά σε ένα καλύτερο μέλλον των παιδιών.

Βασικός πυλώνας για την επιτυχία όλων των παραπάνω και για τη διατήρηση της ύπαρξης ενός φορέα και της ηγετικής του θέσης στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας είναι η συνεχής επένδυση στη διαφάνεια. Μέσω τεκμηριωμένων αποτελεσμάτων πρέπει να μπορούμε να αποδεικνύουμε συνεχώς την αξία του έργου μας, για να ενισχύεται η εμπιστοσύνη με το κράτος, την κοινωνία και τους ιδιώτες δωρητές.

Οι φορείς οφείλουμε να δημοσιεύουμε αναλυτικές οικονομικές καταστάσεις, να παρουσιάζουμε με σαφήνεια τις πηγές χρηματοδότησης και να τεκμηριώνουμε τη χρήση των πόρων. Η τακτική διενέργεια ανεξάρτητων ελέγχων συμβάλλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού και των συνεργατών.

Σημαντική είναι η ύπαρξη ισχυρής διακυβέρνησης. Η λειτουργία Διοικητικών Συμβουλίων με σαφείς αρμοδιότητες, η αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων και η θέσπιση κωδίκων δεοντολογίας αποτελούν βασικά στοιχεία ορθής διοίκησης. Παράλληλα, η διακριτή κατανομή ρόλων μεταξύ διοίκησης και εκτελεστικής λειτουργίας ενισχύει τη λογοδοσία.

Επιπλέον, η διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων αποτελεί κρίσιμο στοιχείο. Η δημοσιοποίηση στρατηγικών στόχων, δράσεων και αποτελεσμάτων, καθώς και η ανοιχτή επικοινωνία με την κοινωνία, ενισχύουν τη λογοδοσία και τη συμμετοχικότητα.

Οι οργανώσεις οφείλουμε να θεωρούμε ότι είμαστε υπόχρεες μίας ευρύτερης «κοινωνικής λογοδοσίας» των δράσεων μας, και αυτή η αντίληψη πρέπει να πραγματώνεται σε όλες τις ενέργειές μας.

Στα Παιδικά Χωριά SOS, η απόλυτη διαφάνεια σε όλες τις πράξεις μας, όπως ο έλεγχος από το κράτος αλλά και από ανεξάρτητες αρχές, η οικονομική λογοδοσία απέναντι σε κάθε δωρητή και οι αναφορές προόδου, οι ανοικτές πόρτες στα προγράμματά μας, συνοδεύουν εδώ και 50 χρόνια τη φιλοσοφία και τον τρόπο λειτουργίας μας.

Διαφάνεια, Αξιοπιστία, Αποτελεσματικότητα, Λογοδοσία, Έλεγχος και Ειλικρίνεια είναι και πρέπει να είναι τα βασικά συστατικά του κάθε φορέα, άσχετα από το αντικείμενο και τα ιδρυτικά του χαρακτηριστικά. Όλα αυτά πρέπει να είναι τα συστατικά που πρέπει να έχουμε όλοι, άσχετα αν ο φορέας χρηματοδοτείται από κρατικούς ή ευρωπαϊκούς ή ιδιωτικούς πόρους.

Στα Παιδικά Χωριά SOS αισθανόμαστε υπερήφανοι που ήδη από το 1986 είχαμε Ορκωτούς Ελεγκτές και δεν περιμέναμε να ψηφίσει το κράτος μόλις το 2022 αυτή την υποχρέωση για όλους τους κοινωνικούς φορείς. Αισθανόμαστε υπερήφανοι γιατί διαχειριζόμαστε ευρωπαϊκά προγράμματα αλλά και μεγάλων ιδιωτικών Κοινωφελών Ιδρυμάτων, μέσα από την εφαρμογή των διεθνών λογιστικών προτύπων και ελεγχόμενα από δικούς τους εξωτερικούς οικονομικούς ελεγκτές.

Η συνεργασία μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών φορέων είναι ταυτόχρονα πρόκληση αλλά και μάθημα, που μπορεί να αποτελεί μια δυναμική σχέση και να ενισχύσει σημαντικά την κοινωνική προσφορά και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Στα Παιδικά Χωριά SOS αναζητούμε τις συνέργειες, αλλά πάντοτε με γνώμονα την ίση συνεργασία, και στην πράξη συνεργαζόμαστε με δημόσιους προνοιακούς φορείς για την έναρξη ή συνέχιση προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών.

Είναι πολλά τα επί μέρους στοιχεία μιας συνεργασίας, όπως η γραφειοκρατία και οι διοικητικές διαδικασίες από την πλευρά του δημοσίου, και η ευελιξία και η άμεση ανταπόκριση από τους ιδιωτικούς φορείς, που μπορεί να δημιουργήσουν ένταση ή δυσκολίες συντονισμού ανάμεσα στους συνεργαζόμενους.

Από την εμπειρία μας πρέπει ο ιδιωτικός φορέας να επιδείξει αντοχή, υπομονή, διαλλακτικότητα και να έχει σαν κινητήριο δύναμη τον στόχο και το όφελος που θα προκύψει από τη συνεργασία, τόσο για τους επωφελούμενους όσο και ευρύτερα για την κοινωνία. Αν ένας φορέας έχει μόνο προσωπική ατζέντα και ίδιο όφελος από μια συνεργασία με δημόσιο φορέα, τότε η συνεργασία θα έχει πολλές πιθανότητες αποτυχίας ή αναποτελεσματικότητας.

Το 2017 ξεκινήσαμε τη συνεργασία μας με το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής και χρειάστηκε σχεδόν ένας χρόνος για να δείξουμε στο βαρύ δημόσιο σύστημα ότι είμαστε μαζί τους, όχι ανταγωνιστικά ή κριτικά, αλλά παραγωγικά και συν-εργατικά. Σήμερα νομίζω ότι είμαστε ο μοναδικός ιδιωτικός φορέας στην παιδική πρόνοια που έχουμε συνεργασία με πολλούς δημόσιους φορείς και, μάλιστα, με δράσεις που χρηματοδοτούνται από τους δωρητές μας και όχι από κρατικές ή ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις.

Τελειώνοντας, θέλω να δηλώσω ότι όλοι μας και ο καθένας ατομικά πρέπει να αντιληφθούμε ότι οι κοινωφελείς δράσεις πρέπει να είναι συμπληρωματικές μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα και θα πρέπει το κράτος να αναπτύξει ακόμα περισσότερο τον ελεγκτικό του ρόλο και να είναι ο θεματοφύλακας του «καλώς ενεργείν και πράττειν» όλων εμάς των φορέων που λειτουργούμε για το καλό της κοινωνίας και, ειδικότερα, για ένα καλύτερο μέλλον όλων των παιδιών.