Πώς και γιατί δημιουργήθηκε η Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια και ποιος είναι ο βασικός της στόχος.
Η Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια: Συνεργασία για το Κοινό Καλό δημιουργήθηκε από μια ομάδα οργανισμών και σωματείων της Κοινωνίας των Πολιτών, με στόχο τον σαφή διαχωρισμό του έργου των οργανώσεων από μεμονωμένα περιστατικά μη σύννομης λειτουργίας ή δυσλειτουργιών, την ενίσχυση της αξιοπιστίας του χώρου και την ανάδειξη του πολύτιμου ρόλου που δια-δραματίζει η Κοινωνία των Πολιτών στην ελληνική κοινωνία.
Πρωτεργάτες της πρωτοβουλίας υπήρξαν η κα Αλεξάνδρα Μαρτίνου (ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙ), ο κ. Σωτήρης Πετρόπουλος (HIGGS), η κα Βάλια Φράγκου (Σύμβουλος Φιλανθρωπίας), ο κ. Νίκος Χαραλαμπίδης (Greenpeace Ελλάδας), ο κ. Δημήτρης Καραβέλας (WWF), η κα Σοφία Κουβελάκη (The HOME Project) και η κα Ελίνα Σμπώκου (HOPEgenesis).
Σήμερα, η Πρωτοβουλία απαριθμεί περισσότερα από 80 μέλη από τον χώρο της Κοινωνίας των Πολιτών, τα οποία δεσμεύονται να προάγουν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αξιοπιστία απέναντι στο ευρύ κοινό, την Πολιτεία και κάθε εμπλεκόμενο μέρος, όπως χορηγούς και δωρητές, εθελοντές και συνεργάτες.
Εσωτερικοί κώδικες δεοντολογίας, μηχανισμοί αξιολόγησης και πρακτικές διαφάνειας
Η Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια επιδιώκει να καλλιεργήσει μια κουλτούρα υπευθυνότητας και καλών πρακτικών στον χώρο της Κοινωνίας των Πολιτών. Βασική αρχή είναι ότι κάθε οργανισμός οφείλει να μεριμνά για την εφαρμογή συγκεκριμένων πρακτικών που ενισχύουν τη διαφάνεια και την εύρυθμη λειτουργία του.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η δημοσίευση του ισχύοντος καταστατικού και των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων, η εφαρμογή διαφανών διαδικασιών στη διαχείριση και κατανομή των πόρων, η θέσπιση σαφών κανονισμών λειτουργίας και κωδικών δεοντολογίας, καθώς και η διαρκής ενημέρωση του κοινού για τις δράσεις και τα αποτελέσματα του έργου κάθε οργανισμού. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η ενεργή συμμετοχή των εθελοντών στις διαδικασίες και τις δράσεις των οργανώσεων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στην ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών σχετικά με τον τρόπο αξιολόγησης και συνεργασίας με έναν οργανισμό της Κοινωνίας των Πολιτών. Οι πολίτες καλούνται, για παράδειγμα, να ζητούν τα νόμιμα παραστατικά για τις δωρεές τους, να αποφεύγουν καταθέσεις σε προσωπικούς λογαριασμούς και τη χρήση μετρητών, και να προτιμούν διαφανείς τρόπους συναλλαγής.
Παράλληλα, ενθαρρύνονται να γνωρίσουν από κοντά το έργο των οργανώσεων μέσα από τον εθελοντισμό, να συμμετέχουν στις δράσεις τους και, όπου είναι δυνατόν, να συμβάλλουν ενεργά στο διάλογο και στη λήψη αποφάσεων.
Η Πρωτοβουλία προτρέπει την ίδια την Κοινωνία των Πολιτών να αναδεικνύει τον εύρυθμο τρόπο λειτουργίας της μέσα από διαδικασίες αυτορρύθμισης και συλλογικής ευθύνης, ανεξάρτητα από την κρατική επιβολή. Ταυτόχρονα, διατηρεί ανοιχτό διάλογο με την Πολιτεία, προκειμένου να ενισχυθούν οι μηχανισμοί παρακολούθησης της εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας.
Πώς η συμμετοχή στην Πρωτοβουλία ενισχύει τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη των πολιτών;
Για την ένταξη μιας οργάνωσης στην Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια απαιτούνται δύο βασικά ελάχιστα κριτήρια: η δημοσίευση του ισχύοντος καταστατικού και των πρόσφατων οικονομικών καταστάσεων στην ιστοσελίδα του οργανισμού.
Η ύπαρξη αυτών των στοιχείων δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση αξιοπιστίας. Αποτελεί όμως μια σαφή ένδειξη πρόθεσης για διαφάνεια και ανοιχτή σχέση με το κοινό.
Μέσα από τη συμμετοχή τους στην Πρωτοβουλία, οι οργανισμοί ενθαρρύνονται να προχωρούν σε επιπλέον βήματα ενίσχυσης της διαφάνειας, όπως η συστηματική ενημέρωση του κοινού για τις δράσεις και τα αποτελέσματα του έργου τους, ώστε οι πολίτες να μπορούν να το αξιολογούν με κριτική σκέψη. Παράλληλα, προωθείται η ενεργή συμμετοχή των πολιτών μέσα από τον εθελοντισμό και τη συνεργασία με τις οργανώσεις.
Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κοινωνίας και οργανώσεων, δημιουργώντας ένα πλαίσιο αλληλεγγύης, διαφάνειας και κοινής κοινωνικής προσφοράς.
Ελίνα Σμπώκου, Διευθύντρια & Εύα Παπαδάκη, Project Manager
