Η φιλανθρωπία διεθνώς βρίσκεται σε φάση αναπροσαρμογής, καθώς καλείται να ανταποκριθεί σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κοινωνικών ανισοτήτων, κλιματικής κρίσης, τεχνολογικών αλλαγών και θεσμικών πιέσεων. Τα τελευταία χρόνια, διεθνείς έρευνες αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργούν οργανώσεις, κοινωφελή ιδρύματα και δωρητές, αναδεικνύοντας κρίσιμα ερωτήματα για τη βιωσιμότητα, τη διαφάνεια και τον κοινωνικό αντίκτυπο της φιλανθρωπίας.

Στο πλαίσιο αυτό, το HIGGS, το 2025, συμμετείχε ως ερευνητικός συνεργάτης σε τρεις διεθνείς μελέτες για τη φιλανθρωπία, συμβάλλοντας στη συλλογή και ερμηνεία δεδομένων που αποτυπώνουν τη θέση της Ελλάδας μέσα στο παγκόσμιο οικοσύστημα. Οι έρευνες αυτές, αν και εστιάζουν σε διαφορετικά επίπεδα, συνθέτουν μια συνολική εικόνα για τις προκλήσεις, τις αντοχές και τις προοπτικές του ελληνικού χώρου.

Αφετηρία του προβληματισμού αποτελεί η έρευνα Exploring 21st Century Philanthropy - Futures Philanthropy, που υλοποιήθηκε από το Philea σε συνεργασία με το HIGGS και το CSR Hellas, με τη συμμετοχή 113 φορέων από όλη την Ελλάδα, μεταξύ των οποίων κοινωφελή ιδρύματα, εταιρείες και οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τις κοινωνικές προκλήσεις που εκτιμάται ότι θα κυριαρχήσουν την επόμενη δεκαετία, με την κλιματική κρίση, τις αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες και την ψυχική υγεία να καταγράφονται ως οι πλέον κρίσιμες. Παράλληλα, περισσότερες από 6 στις 10 οργανώσεις εκτιμούν ότι η φιλανθρωπία οφείλει να κινηθεί με πιο στρατηγικό, συνεργατικό και μακροπρόθεσμο τρόπο, ενώ η αργή προσαρμογή σε νέα εργαλεία, δεδομένα και σύγχρονα μοντέλα χρηματοδότησης αναγνωρίζεται ως ουσιαστικός εσωτερικός κίνδυνος για τον τομέα.

Τα ευρήματα αυτά θέτουν εύλογα το ερώτημα: πόσο έτοιμο είναι σήμερα το οικοσύστημα της φιλανθρωπίας στην Ελλάδα να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας;

Μια πιο γειωμένη απάντηση προκύπτει από τις έρευνες Greece Charity Insights 2025 και Greece Giving Report 2025, που υλοποιήθηκαν σε συνεργασία με το Charities Aid Foundation. Τα δεδομένα αποτυπώνουν έναν τομέα με ισχυρή κοινωνική αποστολή, αλλά περιορισμένη οικονομική ανθεκτικότητα: πάνω από τις μισές ελληνικές οργανώσεις δηλώνουν ότι διαθέτουν οικονομική ασφάλεια μικρότερη των 12 μηνών, ενώ σημαντικό ποσοστό βασίζεται σε βραχυπρόθεσμες ή αποσπασματικές πηγές χρηματοδότησης. Παράλληλα, αναδεικνύεται η περιορισμένη θεσμική και χρηματοδοτική υποστήριξη από το κράτος, γεγονός που δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και τη βιωσιμότητα του χώρου, παρά το υψηλό επίπεδο κοινωνικής προσφοράς και συμμετοχής των πολιτών.

Το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται να λειτουργήσει η φιλανθρωπία στην Ελλάδα συμπληρώνεται από τα ευρήματα του Global Philanthropy Environment Index 2025, της διεθνούς έρευνας της Indiana University Lilly Family School of Philanthropy, η οποία καλύπτει 95 χώρες και βασίζεται σε περισσότερους από 170 εθνικούς εμπειρογνώμονες. Σύμφωνα με τον δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται σε ένα μέτρια ευνοϊκό περιβάλλον, καθώς, παρά την κατοχύρωση του δικαιώματος ίδρυσης και λειτουργίας οργανώσεων, οι χαμηλές φορολογικές ελαφρύνσεις για δωρεές, η περιορισμένη προβλεψιμότητα του πλαισίου και τα εμπόδια στις διασυνοριακές χρηματοδοτήσεις συνεχίζουν να επηρεάζουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του τομέα.

Συνολικά, οι τρεις έρευνες συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η φιλανθρωπία στην Ελλάδα βρίσκεται σε σημείο μετάβασης. Η πρόκληση δεν αφορά μόνο την αύξηση των διαθέσιμων πόρων, αλλά κυρίως τη βελτίωση της ποιότητας, της στρατηγικής και της ανθεκτικότητας της κοινωνικής προσφοράς, σε ευθυγράμμιση με τις διεθνείς εξελίξεις και τις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.