Το τρέχων τεύχος του Civil Society Updates επιχειρεί να αναλύσει μια ενδιαφέρουσα πηγή χρηματοδοτήσεων για τις οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, τις κρατικές/θεσμικές χρηματοδοτήσεις. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη χρηματοδοτική πηγή η οποία στήριξε κατά το παρελθόν τη λειτουργία και ανάπτυξη πολλών οργανώσεων. 

Η κοινωνικοοικονομική κρίση του 2010 περιόρισε δραστικά τις σχετικές χρηματοδοτήσεις και αυτό συντέλεσε στο να απομακρυνθεί μεγάλο μέρος του οικοσυστήματος από αυτές. Αρκετές οι οποίες στηρίζονταν κυρίως σε κρατικούς πόρους δυσκολεύτηκαν να ορθοποδήσουν, με μερικές να κλείνουν λόγω της αδυναμίας να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Καθώς, δε, οι νεότερες οργανώσεις εκείνης της περιόδου στηρίχτηκαν ως επί το πλείστον σε ιδιωτικούς πόρους, δημιουργήσαν πρακτικές χρηματοδοτήσεων που σπάνια συμπεριλαμβάνουν την αναζήτηση κρατικών πόρων. 

Και αν η στρατηγική αυτή στηριζόταν σε μια λογική αποτίμηση των συνθηκών εκείνης της περιόδου, πλέον το χρηματοδοτικό περιβάλλον είναι αρκετά διαφορετικό. Με τον επιπολασμό των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και τις αυξημένες ανάγκες που ακόμα παρατηρούνται, οι τρέχουσες χρηματοδοτικές ανάγκες είναι εξαιρετικά δύσκολο να καλυφθούν από μονομερείς στρατηγικές ανεύρεσης πόρων. Ειδικά αν σκεφτεί κανείς τη λογική τάση αύξησης των δραστηριοτήτων των οργανώσεων. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον κάθε χρηματοδοτική πηγή αποκτά ιδιάζουσα σημασία. Έτσι, ειδικά για πεδία στα οποία η λήψη κρατικών χρηματοδοτήσεων είναι κάτι περισσότερο από εφικτή, θα ήταν μάλλον πολυτέλεια αυτές να αγνοούνται.

Καθώς το ελληνικό κράτος έχει περάσει τα δύσκολα της τότε κρίσης, διαθέτει σημαντικές χρηματοδοτικές δυνατότητες και αυτές συχνά αξιοποιούνται προς όφελος ενός αριθμού οργανώσεων. Παράλληλα, μπορεί ο τομέας μας να μην συμπεριλήφθηκε κατ’ ουσία στα προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά τόσο στο τρέχον, όσο και πιθανότατα στο επόμενο, ΕΣΠΑ υπήρξαν και υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, πολλές οργανώσεις στις οποίες έχει αναγνωριστεί το στοιχείο της συμβολής στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας επιχειρούν σε διάφορες χρηματοδοτήσεις από Υπουργεία όπως το Κοινωνικής Συνοχής ή Υγείας. Αν, δε, υποστηρίζουν άτομα στον τομέα της ψυχικής υγείας ή της μακροχρόνιας περίθαλψης/υποστήριξης (π.χ. χρόνια πάσχοντες) τότε υπάρχει και η δυνατότητα χρηματοδοτήσεων από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Αντίστοιχα, δεν είναι λίγες οι δυνατότητες χρηματοδότησης μέσα από προγράμματα του ΕΣΠΑ (ειδικά για ανοικτές/κλειστές δομές υποστήριξης ΑμεΑ), ενώ δεν θα μπορούσε να παραλείψει κανείς σε αυτήν την άτυπη λίστα τις ετήσιες χρηματοδοτήσεις του Υπουργείου Πολιτισμού. Αντίστοιχα, πληθαίνουν τα ακούσματα για παραχωρήσεις χώρων (αρκετές φορές με καλυμμένο το κόστος λογαριασμών σταθερού τηλεφώνου, ρεύματος και νερού) ή ευρύτερα μικρού, για να είμαστε απολύτως ειλικρινείς, ύψους χρηματοδοτήσεων από δημοτικές αρχές.

Αν και το τρέχων τεύχος δεν ήταν εφικτό να καλύψει όλες αυτές τις διαφορετικές πηγές εντός αυτού του χρηματοδοτικού καναλιού έγινε μια προσπάθεια διάφορες οργανώσεις να παρουσιάσουν τις δικές τους σχετικές εμπειρίες. 

Δεν είναι φυσικά αρκετό, και δυστυχώς κάτι που λείπει από τον χώρο μας είναι μια πιο οργανωμένη ανταλλαγή πρακτικών μεταξύ οργανώσεων που επιχειρούν σε διαφορετικά χρηματοδοτικά κανάλια. Πόσες οργανώσεις άλλωστε έχουν μιλήσει σε άλλες για την εγγραφή τους στο μητρώο φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού (στην πραγματικότητα αρκεί μια καλή αναφορά στο καταστατικό σας ότι κοιτάτε και στοιχεία πολιτισμού) και τις επακόλουθες δυνατότητες κατάθεσης προτάσεων προς χρηματοδότηση; Ποια οργάνωση έχει ανοικτά μιλήσει για τη στρατηγική ένταξης στο μητρώο φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (ναι, είναι εφικτό και για συλλόγους και ΑμΚΕ) και κατά συνέπεια στην πρόσβαση σε κάποιες χρηματοδοτήσεις; Πόση πληροφόρηση υπάρχει για τα θετικά και τα αρνητικά της χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο; Τι έχει ακουστεί για τις ετήσιες χρηματοδοτήσεις από τις περιφέρειες ή για τα λεγόμενα «υπόλοιπα των κρατικών λαχείων»;

Βέβαια, θα αναρωτιόταν κανείς και θα συμφωνούσαμε «δεν θα έπρεπε να είναι ευθύνη του κράτους να προσφέρει αυτήν την πληροφορία;». Είναι, και σε ένα μεγάλο βαθμό το κάνει, καθώς η πληροφορία υπάρχει, αλλά είναι κατακερματισμένη, συχνά εντός δυσνόητων, για πολλούς, εγγράφων. Και ίσως τελικά μια δόκιμη πρόταση θα ήταν να αποτελέσει αυτή η χαρτογράφηση πρωτοβουλία του Υπουργείο Εσωτερικών,  η οποία θα υποστήριζε και την ένταξη ακόμα περισσότερων οργανώσεων στη Δημόσια Βάση Δεδομένων και, κυρίως, το Ειδικό Μητρώο που διατηρεί καθώς θα αναδεικνύονταν οι χρηματοδοτικές δυνατότητες που υπάρχουν από τα κρατικά ταμεία.    

Το δίχως άλλο, σε ένα οικοσύστημα που τείνει να μεγεθυνθεί είναι ορθή η προτροπή να εξερευνήσουν και αυτό το κανάλι, με τις τόσες διακλαδώσεις και τελικά αρκετές ευκαιρίες, αν όχι μια αναγκαιότητα.

Δρ. Σωτήρης Πετρόπουλος

  Συνιδρυτής του HIGGS