Η βιωσιμότητα μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά της να επεκτείνει τις δράσεις της και να υπηρετεί αποτελεσματικά τον σκοπό της. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία και οι σχέσεις με το δημόσιο τομέα αποκτούν κομβική σημασία για τις ΟΚοιΠ. Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η πρόσβαση των ΟΚοιΠ σε δημόσια χρηματοδότηση έχει αυξηθεί σημαντικά, κυρίως λόγω της αυξημένης ροής κονδυλίων από την ΕΕ, τα οποία διαχειρίζονται τα Υπουργεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση (Περιφέρειες) για προγράμματα κοινωνικού σκοπού.

Το σωματείο "Φροντίζω" από την ίδρυσή του έχει θέσει ως βασική προϋπόθεση λειτουργίας τη συνεργασία με φορείς από τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον μη κερδοσκοπικό τομέα. Ειδικότερα, τα τελευταία πέντε χρόνια, η δυνατότητα λειτουργίας του Κέντρου Ημέρας για Άτομα με Άνοια στην Πάτρα, με σταθερή ετήσια χρηματοδότηση, αρχικά από το πρόγραμμα ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και εν συνεχεία από το 2024 μέσω του προϋπολογισμού του Υπουργείου Υγείας, έχει προσφέρει ευκαιρίες συνεργασίας με φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και άλλους φορείς, όπως δομές πρωτοβάθμιας υγείας και ακαδημαϊκά ιδρύματα. Μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, το σωματείο "Φροντίζω" καλύπτει σε ετήσια βάση το 60-65% του συνολικού προϋπολογισμού του, επιτρέποντάς του να αυξήσει τις δράσεις και τον κοινωνικό αντίκτυπο σε περιφερειακό και πανελλαδικό επίπεδο, ενισχύοντας παράλληλα τη μελλοντική βιωσιμότητά του.

Από την εμπειρία που έχουμε αποκομίσει μέσω αυτών των χρηματοδοτήσεων, έχουμε μάθει ότι, ενώ η διαδικασία οικονομικού ελέγχου είναι αυστηρή και απαιτεί πιστοποίηση δαπανών από ορκωτό λογιστή, η αξιολόγηση του φυσικού αντικειμένου δεν είναι ανάλογη, καθώς δεν υπάρχει ενιαίος σχεδιασμός αξιολόγησης στο δημόσιο τομέα. Επιπλέον, ο μικρός αριθμός υπαλλήλων που εργάζονται στο διαχειριστικό κομμάτι και η συγκέντρωσή τους στα αστικά κέντρα δυσχεραίνουν την επικοινωνία και συνεργασία με φορείς που έχουν έδρα στην επαρχία. Παρόλα αυτά, παρατηρούνται θετικά βήματα στον τομέα της ψηφιοποίησης των διαδικασιών και της βελτίωσης της παρακολούθησης του φυσικού αντικειμένου και των δεικτών.

Στον τομέα του ελέγχου και της διαφάνειας των δημόσιων χρηματοδοτήσεων, ο νόμος Ν.4727/2020 (άρ. 83) προβλέπει ότι οι ΑΜΚΕ, Σωματεία, Ιδρύματα, ΚΟΙΝΣΕΠ και λοιποί μη κερδοσκοπικοί φορείς που επιχορηγούνται με ποσά άνω των 3.000 ευρώ ετησίως δημοσιεύουν απολογιστικά στοιχεία δαπανών στην ιστοσελίδα του "Προγράμματος Διαύγεια".

Σε σχέση με το παρελθόν, δεν υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις στη ροή της χρηματοδότησης, γεγονός που ευνοεί την ομαλή εξέλιξη των δραστηριοτήτων και τη διαχείριση των θεμάτων προσωπικού και λοιπών δαπανών. Ωστόσο, είναι σημαντικό κάθε ΟΚοιΠ να προβλέπει την ύπαρξη ταμειακών διαθεσίμων για την κάλυψη απρόβλεπτων αναγκών.

Οι κυριότερες προκλήσεις για μια ΟΚοιΠ όσον αφορά τη χρηματοδότηση μέσω του κράτους είναι η προετοιμασία κατάλληλων προτάσεων, η εύρεση ικανού προσωπικού για τη διαχείριση των έργων και η διασφάλιση άρτιας οικονομικής και λογιστικής επάρκειας. Οι χρηματοδοτήσεις από το κράτος προϋποθέτουν πλήρη τεκμηρίωση των δαπανών (λογιστικά βιβλία Γ κατηγορίας, έκθεση ορκωτού λογιστή). Επιπλέον, κάθε ΟΚοιΠ πρέπει να εντοπίζει τις κατάλληλες προσκλήσεις χρηματοδότησης και να παρακολουθεί την ιστοσελίδα "Διαύγεια", καθώς και να επικοινωνεί με διαχειριστικές αρχές Υπουργείων, Περιφέρειας ή άλλων κρατικών φορέων για την έκδοση πιθανών προσκλήσεων.

Συμπερασματικά, σε μια περίοδο που η χώρα μας έχει περάσει μια μακρά περίοδο κρίσεων και οι ανάγκες ευάλωτων τμημάτων έχουν αυξηθεί, η σχέση μεταξύ κράτους και ΟΚοιΠ είναι ανάγκη να επανασχεδιαστεί για το μέλλον με τρόπο που η λειτουργία του ενός δεν θα υποκαθιστά το ρόλο του άλλου, με σκοπό την ουσιαστική κάλυψη αναγκών, την αύξηση του κοινωνικού αντικτύπου και όλα αυτά κάτω από ένα πλαίσιο διαφάνειας και λογοδοσίας στην κοινωνία. Αυτό θα συντελέσει στην  αύξηση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τις ΟΚοιΠ, καθώς πλέον θα γνωρίζουν ότι σημαντικό μέρος των πόρων που συλλέγει το κράτος κατευθύνονται για την ουσιαστική κάλυψη κοινωνικών αναγκών.

Θεοδωρόπουλος Δημήτρης

Γενικός Διευθυντής,

Κοινωφελές Σωματείο Αρωγής και Φροντίδας Ηλικιωμένων και Ατόμων με Αναπηρία-«Φροντίζω»